Eind jaren negentig werd rust gezien als de beste aanpak voor patiënten die herstelden na een behandeling voor kanker. Onderzoek opgezet vanuit Máxima Medisch Centrum toont nu aan dat juist een intensief trainingsprogramma de lichamelijke conditie en de kwaliteit van leven bij deze patiënten sterk verbetert. Ingrid De Backer, arts en bewegingswetenschapper bij Máxima Medisch Centrum in Eindhoven, promoveert vrijdag 4 december op dit onderzoek. Het proefschrift biedt sterke argumenten om oncologiepatiënten na hun behandeling een goede gestructureerd trainingsprogramma aan te bieden. Het onderzoek van De Backer is gefinancierd met geld uit het Coöperatiefonds van Rabobank Eindhoven-Veldhoven.

De laatste decennia zijn de behandelmethoden van kanker enorm verbeterd. Kanker is hiermee voor veel mensen geleidelijk veranderd van een onafwendbaar dodelijke ziekte in een behandelbare aandoening. De behandelingen die hiervoor ingezet worden (operatie, bestraling, chemotherapie, hormoon therapie en/of immunologische therapie) zijn echter zwaar en eisen hun tol. Ingrid De Backer: “Fysiek kan de conditie van met name longen, hart en spieren hierdoor inleveren. Dergelijke bijeffecten van behandeling grijpen sterk in op het dagelijks leven en dragen vaak bij aan een verminderde kwaliteit van leven.”

Promotieonderzoek
Ingrid De Backer (1979) promoveert op 4 december aan de universiteit van Maastricht met een onderzoek naar een nieuw ontwikkeld, zeer intensief krachttrainingsprogramma. De training/revalidatie wordt hierbij door sportartsen aangestuurd en door fysiotherapeuten begeleid. Haar belangrijkste bevindingen luiden als volgt:

• Trainingsprogramma’s bij kankerpatiënten moeten individueel aangestuurd worden door middel van betrouwbare en valide inspanningstesten.
• Een hoog intensief kracht- en interval trainingsprogramma blijkt voor vrijwel alle patiënten mogelijk, mits zij goed begeleid worden. Het resultaat is een substantiële verbetering in spierkracht, conditie, vermoeidheid en kwaliteit van leven na afloop van het trainingsprogramma
• Deze positieve effecten blijven tot een jaar na afloop van het trainingsprogramma behouden.
• In vergelijking met een groep patiënten die geen training gekregen hadden, was er circa 1,5 jaar na behandeling een verschil in spierkracht van circa 65%.
• Ten slotte geeft Ingrid De Backer aan dat een aanzienlijk gedeelte (20%) van kwaliteit van leven van kankerpatiënten verklaard kan worden door fysieke variabelen waaronder spierkracht en duurconditie.

Trainingsprogramma nog niet goed ingebed in het zorgstelsel

Bij longziekten en hartziekten is long- of hartrevalidatie al vele jaren bekend en opgenomen in het basiszorgpakket. In de oncologie is dat nog erg ongebruikelijk. De programma’s die SportMáx, de afdeling sportgeneeskunde van Máxima Medisch Centrum daarvoor heeft ontwikkeld, lopen nu nog vooruit op landelijke ontwikkelingen. Máxima Medisch Centrum wil deze Sportgeneeskundige zorg inpassen in de revalidatie van chronisch zieken. Tot nu toe is MMC echter voor zowel het aanbieden van de trainingen als het onderzoek afhankelijk geweest van financiële steun van het coöperatiefonds van Rabobank Eindhoven-Veldhoven.

Goof Schep, sportarts van Máxima Medisch Centrum: “Dit soort trainingsprogramma’s is voor bijvoorbeeld hartpatiënten al heel gewoon. Het is een gemiste kans, dat er voor oncologische patiënten nog geen standaard voor is. MMC werkt nu aan de realisatie van een overdraagbare werkwijze met aantoonbaar effect, om te stimuleren dat dit ook elders in de regio en in Nederland gerealiseerd kan worden. Het promotieonderzoek van Ingrid De Backer draagt daaraan bij.

Inmiddels worden met Alpe d’Huzes (een actie waarbij fietsers geld bijeen fietsen waarmee zij een bijdrage leveren aan de strijd tegen de gevolgen van kanker) een aantal vervolgonderzoeken gestart. Daarnaast wordt er aan landelijke richtlijnen gewerkt, die ervoor moeten zorgen dat dergelijke programma’s voor iedereen duidelijk zijn. Gelukkig zien verschillende verzekeraars de meerwaarde hiervan al en bieden ze in elk geval een gedeeltelijke vergoeding in hun aanvullende verzekeringen. Zodra de richtlijnen zijn vastgesteld kunnen zorgverzekeraars de kosten van dergelijke programma’s, net zoals de training en revalidatie voor hartpatiënten, volledig vergoeden binnen het basiszorgpakket.”