MMC laat zien: fittere patiënten herstellen beter na operatie
Patiënten met dikkedarm- en endeldarmkanker die vóór hun operatie werken aan hun conditie, hebben duidelijk betere uitkomsten: minder complicaties, sneller herstel en een kortere ziekenhuisopname. Dit blijkt uit een landelijke studie van Máxima MC, in samenwerking met onder meer het UMCG, gepubliceerd in JAMA Surgery.
De onderzoekers vergeleken bijna 1.200 patiënten in 18 Nederlandse ziekenhuizen die een prehabilitatieprogramma volgden met een vergelijkbare groep zonder deze voorbereiding. De voorbereide patiënten hadden 20% minder complicaties, lagen gemiddeld 1,8 dag korter in het ziekenhuis. Als er toch een complicatie optrad, herstelden zij sneller en hadden zij minder vaak een IC-opname nodig.
Beter voorbereid de operatie in
Een operatie is een belangrijk onderdeel van de behandeling van darmkanker, maar brengt ook risico’s en een intensief herstel met zich mee. Met prehabilitatie werken patiënten in de weken vóór de operatie gericht aan hun conditie, zodat zij fitter aan de operatie beginnen. Het programma duurt vier weken. Patiënten trainen meerdere keren per week onder begeleiding van een fysiotherapeut, krijgen voedingsadvies met extra aandacht voor eiwitinname en worden ondersteund bij mentale voorbereiding. Ook is er aandacht voor leefstijl, zoals stoppen met roken, en worden medische factoren zoals bloedarmoede vooraf geoptimaliseerd.
Grootste studie tot nu toe
Aan het onderzoek namen patiënten uit 18 Nederlandse ziekenhuizen deel. In totaal werden bijna 2.400 patiënten geanalyseerd. De onderzoekers vergeleken 1.196 patiënten die een prehabilitatieprogramma volgden met een even grote groep patiënten van vóór de invoering daarvan. Om beide groepen zo goed mogelijk vergelijkbaar te maken, werd de controlegroep zorgvuldig samengesteld op basis van leeftijd, lichamelijke conditie en tumorkenmerken, uit een totaalbestand van 4.500 patiënten.
Minder complicaties en sneller herstel
De resultaten bevestigen wat in de praktijk al langer zichtbaar is. Patiënten die deelnemen aan prehabilitatie hebben minder complicaties en herstellen sneller na de operatie. Opvallend is dat ook patiënten die toch een complicatie krijgen, daar beter doorheen komen en minder vaak op de intensive care belanden. Volgens de onderzoekers laat dit zien dat prehabilitatie niet alleen zinvol is voor kwetsbare patiënten, maar juist voor iedereen die een grote operatie moet ondergaan.
Wetenschappelijk bewijs voor bestaande praktijk
Chirurg dr. Gerrit Slooter van Máxima MC en auteur van de studie: “Binnen Máxima MC werken we al lange tijd met prehabilitatie, omdat we zien wat het patiënten oplevert. Deze studie van onze promovendus Charissa Sabajo laat nu overtuigend zien dat deze aanpak in de dagelijkse praktijk leidt tot betere uitkomsten voor alle typen patiënten. De grote kracht van de studie is dat een kwart van alle ziekenhuizen in Nederland betrokken is en er één vast programma is gebruikt. Dat betekent dat je mag verwachten dat deze resultaten ook kunnen worden bereikt in alle andere ziekenhuizen die overstappen.”
Van koploper naar landelijke standaard
De studie werd geïnitieerd vanuit Máxima MC en uitgevoerd in nauwe samenwerking met het UMCG en prof. dr. Joost Klaase. Het is de grootste studie wereldwijd naar prehabilitatie bij darmkankeroperaties. De studie is mogelijk gemaakt door medewerking van de zorgverzekeraars en de Nederlandse Zorgautoriteit en daarom worden de resultaten dan ook met belangstelling gevolgd.
Die interesse is groot, mede omdat het in de praktijk nog niet vanzelfsprekend is om prehabilitatie onderdeel te maken van de standaard zorg. De studie laat zien dat de investering in voorbereiding zich terugbetaalt in betere uitkomsten en efficiënter zorggebruik.
Binnen Máxima MC is prehabilitatie inmiddels een vast onderdeel van de zorg rondom grote operaties. De onderzoekers verwachten dat deze publicatie bijdraagt aan bredere invoering, zowel in Nederland als internationaal. Daarmee vormt prehabilitatie een waardevolle aanvulling op bestaande zorgprogramma’s.