Aandoeningen aan de bijnieren
De bijnieren zijn 2 kleine organen die als kapjes op de nieren liggen. Ze zijn hiervan gescheiden door vetweefsel. Een bijnier bestaat uit een binnenste gedeelte (merg) en een buitenste gedeelte (schors).
Het bijniermerg maakt 2 hormonen aan die belangrijk zijn voor de bloeddruk: adrenaline en noradrenaline. De schors bestaat uit 3 zones met elk een eigen functie. De buitenste zone maakt hormonen die invloed hebben op de mineraalhuishouding. De middelste zone maakt glucocorticoïden aan, waaronder cortisol. Deze stoffen beïnvloeden de vetverdeling, onderdrukken ontstekingen en helpen bij de aanmaak van glucose. De binnenste zone maakt zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtshormonen aan.
De volgende aandoeningen zijn het gevolg van problemen in de bijnier:
Patiëntenfolders
Meer weten over aandoeningen aan de bijnieren
Een feochromocytoom is een gezwel in het bijniermerg dat te veel van de stresshormonen adrenaline en/of noradrenaline aanmaakt. Herkent u deze klachten? Let op de volgende symptomen:
- hoge bloeddruk
- hoofdpijn
- duizeligheid
- transpireren
De behandeling bestaat meestal uit het verwijderen van de complete bijnier tijdens een operatie.
De ziekte van Addison ontstaat door uitval van de bijnierschors, waardoor de bijnierschors onvoldoende corticosteroïden aanmaakt. Deze uitval kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van een auto-immuunreactie tegen de bijnierschors. Bij de ziekte van Addison kunt u de volgende klachten hebben:
- een bruine verkleuring van uw gezicht, handlijnen en tandvlees
- algehele moeheid en zwakte
- gewichtsverlies
- lage bloeddruk
- chronische diarree
De behandeling bestaat uit het aanvullen van de hormonen die u tekort komt.
Het syndroom van Cushing ontstaat wanneer de bijnieren te veel glucocorticoïden aanmaken. Dit kan een gevolg zijn van een storing in de hypofyse of in de bijnieren zelf, zoals een tumor. Een veelvoorkomend kenmerk is een typische vetverdeling: veel vetopstapeling ter hoogte van de buik, terwijl de armen en benen slank blijven. Andere symptomen zijn:
- een rond, opgeblazen gezicht
- een dunne en kwetsbare huid
- verlies van spierkracht
De behandeling hangt af van de oorzaak. Vaak gaat het om een operatie om de storing of tumor in de hypofyse of in de bijnieren te verwijderen.
Het syndroom van Conn is een gevolg van overmatige productie van hormonen die invloed hebben op de mineraalhuishouding en daarmee op de bloeddruk. Bij het syndroom van Conn kunt u last krijgen van:
- moeheid
- spierzwakte
- spierkramp
- overmatige dorst
- hartkloppingen
- tintelingen in voeten en handen
De behandeling hangt af van de oorzaak. Wordt het syndroom van Conn veroorzaakt door een gezwel in de bijnier? Dan verwijdert een chirurg de bijnier in zijn geheel. De andere bijnier neemt de functie bijna altijd over. Is er sprake van te hard werkende bijnieren? Dan bestaat de behandeling uit medicijnen.
In de bijnierschors kan ook een kwaadaardig gezwel ontstaan, een adrenocorticaal carcinoom. Afhankelijk van de tumor kan deze ook te veel glucocorticoïden, mineralocorticoïden en/of geslachtshormoon produceren. De symptomen kunnen daarom een combinatie zijn van die van de bovengenoemde aandoeningen.
Er zijn veel verschillende onderzoeken mogelijk om een bijnieraandoening vast te stellen. In veruit de meeste gevallen wordt er bloed- en urineonderzoek gedaan. Deze onderzoeken kunnen aantonen of er problemen zijn met de aanmaak van hormonen door de bijnieren.
Soms is er aanvullend onderzoek nodig. Voorbeelden zijn:
- Bij een ACTH-stimulatietest wordt eerst bloed afgenomen. Daarna krijgt u via een injectie de stof ACTH ingespoten. Deze stof stimuleert uw bijnieren om tijdelijk extra cortisol aan te maken. Vervolgens wordt opnieuw bloed afgenomen. Zo kan de arts zien of uw bijnieren goed werken.
- Een echo, CT-scan of MRI-scan kan uitgevoerd worden om een gezwel te lokaliseren.