Ziekte van Parkinson
De ziekte van Parkinson is een chronische hersenziekte die progressief is. Dat betekent dat de klachten toenemen naarmate de ziekte langer bestaat.
De ziekte van Parkinson is de meest voorkomende oorzaak van parkinsonisme. Parkinsonisme is een verzamelnaam voor klachten zoals traagheid, stijfheid, beven en loopstoornissen. Andere oorzaken van parkinsonisme kunnen zijn: doorbloedingsstoornissen, bijwerkingen van bepaalde medicijnen of andere hersenaandoeningen die soms sterk lijken op de ziekte van Parkinson. In Nederland zijn circa 60.000 mensen bekend met de ziekte.
De aandoening kan op alle leeftijden beginnen, maar ontstaat vaker naarmate de leeftijd toeneemt. Circa 10% van de patiënten is jonger dan 45 jaar. De ziekte is niet te genezen of af te remmen. Wel zijn er verschillende medicijnen die de klachten in belangrijke mate kunnen verlichten en de kwaliteit van leven verbeteren.
Patiëntenfolders
Meer weten over de ziekte van Parkinson
Er kunnen veel verschillende klachten en verschijnselen ontstaan. De meest herkenbare zijn:
Traagheid van bewegingen
Een zachte stem
Een voorovergebogen houding
Beven van één of beide handen (tremor) — dit komt voor bij circa 50% van de mensen
Naast deze motorische symptomen kunnen ook andere klachten ontstaan:
Gedragsveranderingen
Depressie
Geheugenstoornissen en traagheid van denken
Problemen met de stoelgang
Slaapproblemen
Verminderd reukvermogen
In het verloop van de ziekte treden schommelingen op in het motorisch functioneren, vaak samen met onwillekeurige en overtollige bewegingen. Ook kunnen hallucinaties en verwardheid ontstaan, evenals een verhoogde neiging tot gokken of meer behoefte aan seksualiteit.
Een belangrijk deel van de symptomen ontstaat door een tekort aan dopamine in de hersenen. Dopamine is een boodschapperstof. De cellen die dopamine aanmaken, sterven geleidelijk af. Daardoor gaan andere gebieden in de hersenen (de zogeheten basale kernen) minder goed functioneren. Waarom deze cellen afsterven, is onbekend. Ook ontstaan ophopingen van eiwitten in verschillende hersendelen, zoals de hersenstam en de hersenschors. Bij een minderheid van de patiënten (ongeveer 10%) speelt erfelijke aanleg een rol.
De neuroloog stelt de diagnose op basis van de klachten en de zichtbare verschijnselen, die veelal asymmetrisch beginnen. Een nauwkeurig lichamelijk en neurologisch onderzoek is hierbij belangrijk. Vaak wordt een CT-scan of MRI-scan van het hoofd gemaakt, vooral om andere oorzaken van de symptomen zo veel mogelijk uit te sluiten. Met een DAT-SPECT-scan kan de neuroloog gericht kijken naar de hersencellen in de hersenstam die dopamine aanmaken. Bij de ziekte van Parkinson is deze scan afwijkend, wat meer zekerheid geeft over de diagnose.
Het verloop van de klachten is ook van belang. Soms wordt pas na een paar jaar duidelijk dat het om een andere ziekte gaat. Een goede reactie op medicijnen — dat wil zeggen een duidelijke afname van de klachten — past bij de diagnose. Merkt iemand weinig of niets van de voorgeschreven medicijnen, dan moet de diagnose opnieuw worden bekeken.
De behandeling bestaat uit verschillende onderdelen. Medicijnen spelen een uiterst belangrijke rol. Hiermee is het vaak mogelijk om de symptomen in belangrijke mate te verlichten. Er zijn diverse medicijnen beschikbaar. Na verloop van jaren gebruiken veel mensen een combinatie van medicijnen op meerdere momenten van de dag. Bij een deel van de patiënten met ernstige klachten wordt soms gekozen voor een behandeling waarbij medicijnen continu via een pompje worden toegediend. Dit kan onderhuids via een infuus of via een sonde waarbij de medicijnen rechtstreeks in de darmen terechtkomen.
Naast medicatie kan behandeling door een fysiotherapeut of logopedist gewenst zijn, of begeleiding door een psycholoog. In toenemende mate wordt gewerkt met multidisciplinaire teams waarin diverse zorgverleners samenwerken. Een gespecialiseerd verpleegkundige en de neuroloog zijn de belangrijkste aanspreekpunten voor de patiënt.
Er zijn ook behandelingen met een operatie mogelijk. Met een stimulator kunnen bepaalde gebieden in de hersenen worden geactiveerd. Een gespecialiseerd neurochirurg brengt daarvoor elektroden aan via een klein gat in de schedel.
Gerelateerde onderzoeken
Afdelingen
Parkinson-spreekuur
Vaak blijkt dat patiënten en hun naasten die te maken krijgen met de ziekte van Parkinson behoefte hebben aan meer informatie, voorlichting en begeleiding bij het omgaan met deze ziekte. Daarom heeft Máxima MC een speciaal verpleegkundige spreekuur voor patiënten met de ziekte van Parkinson. Zij kunnen hier terecht voor een luisterend oor.
U kunt vragen stellen over de ziekte zelf en over de gevolgen die de ziekte van Parkinson heeft op uw dagelijks leven en dat van uw omgeving. Er kunnen praktische zaken aan bod komen, zoals het aan- en uitkleden, het huishouden, het vervoer en het gebruik van medicijnen. Maar u kunt ook vragen stellen over het leren omgaan met de ziekte, het werk, de studie of andere zaken die u zelf ter sprake wilt brengen.