Multipel myeloom
Multipel myeloom, ook wel de ziekte van Kahler, is een bloedziekte waarbij kwaadaardige plasmacellen ongecontroleerd delen in het beenmerg. Beenmerg is het sponsachtige weefsel in het binnenste deel van de botten. Plasmacellen ontstaan uit witte bloedcellen en spelen een rol in de afweer door het aanmaken van antistoffen.
Multipel myeloom is een zeldzame ziekte. Jaarlijks wordt de ziekte bij 6 per 100.000 inwoners vastgesteld. De ziekte komt vooral op hogere leeftijd voor. De gemiddelde leeftijd bij diagnose is ongeveer 70 jaar.
Patiëntenfolders
Meer weten over multipel myeloom
De klachten ontstaan meestal geleidelijk en kunnen variëren van mild tot zeer ernstig. Multipel myeloom leidt tot:
Bothaarden met pijn en/of een verhoogd risico op botbreuken.
Bloedarmoede.
Een verhoogd kalkgehalte (calcium) in het bloed, met als gevolg onder andere veel dorst, verstopping en soms verwardheid.
Een verstoorde werking van de nieren.
Daarnaast kunnen andere problemen optreden, zoals vermoeidheid, stroperiger bloed, zenuwschade en infectiegevoeligheid.
In het DNA van de plasmacellen kunnen tijdens de celdeling fouten optreden. Gewoonlijk herstellen deze veranderingen. Soms gebeurt dit niet. In dat geval kunnen de cellen kwaadaardig worden en ongecontroleerd gaan delen.
Kwaadaardige plasmacellen kunnen zich via het bloed verspreiden. Daardoor zit multipel myeloom meestal op meerdere plekken in het beenmerg, met regelmatig uitbreiding in de botten. Soms groeien de kwaadaardige plasmacellen vanuit het beenmerg ook in andere weefsels of buiten het beenmerg.
De kwaadaardige plasmacellen maken een specifiek soort antistof aan die in het bloed gemeten kan worden. Deze antistof heet het 'M-proteïne' en/of de 'vrije lichte ketens'.
Als u wordt doorverwezen naar een hematoloog, kunnen de volgende onderzoeken worden verricht:
Grondig uitvragen van de klachten
Lichamelijk onderzoek
Bloedonderzoek
Urineonderzoek
Beenmergonderzoek inclusief chromosoomonderzoek van de plasmacellen
CT-scan van het skelet
Afhankelijk van uw klachten kunnen aanvullende onderzoeken nodig zijn, zoals:
Nierbiopsie bij nierproblemen
MRI-scan
CT-scan of röntgenfoto
PET-CT-scan
Niet elk M-proteïne is kwaadaardig. Bij ouderen komt een M-proteïne in het bloed vaker voor zonder dat er sprake is van multipel myeloom. Dit heet MGUS (Monoclonal Gammopathy of Unknown Significance) en is geen ziekte. Mensen met MGUS worden wel gedurende een periode gevolgd, om te zien of zij een multipel myeloom ontwikkelen.
Tussen MGUS en multipel myeloom zit ook het 'smoldering myeloom' (ook wel: smeulend myeloom). Hierbij is er wel een duidelijke toename van plasmacellen in het beenmerg, maar nog geen tekenen van schade aan het lichaam. De kans op progressie naar multipel myeloom is dan wel groot.
Bij het opstellen van het behandelplan wordt gekeken naar het stadium van de ziekte en uw lichamelijke conditie.
Er zijn een aantal algemene maatregelen:
De conditie zo goed mogelijk op peil houden.
Botversterkende medicatie (APD-infusen).
Pijnstilling bij pijnlijke botten.
Bloedtransfusie bij bloedarmoede.
Extra vochttoediening bij een hoog kalkgehalte in het bloed.
Hemodialyse bij sterk gestoorde nierwerking.
De specifieke behandeling is gericht op het kwijtraken van de kwaadaardige cellen. De mogelijkheden zijn:
Corticosteroïden
Bloedvatgroeiremmers
Eiwitafbraakremmers
Multipel myeloom is tot op de dag van vandaag een ongeneeslijke ziekte. Met verschillende medicijnen proberen we de ziekte zo lang mogelijk te onderdrukken. We gebruiken daarvoor meestal een combinatie van middelen. Afhankelijk van het stadium van de ziekte lukt dat langer of korter, doorgaans een aantal jaar. Als de ziekte weer opvlamt, is er vaak de mogelijkheid om met een nieuw schema te behandelen. In de loop van de tijd wordt de periode waarin de ziekte onderdrukt kan worden wel steeds korter.
Samen met u stellen we het optimale behandelplan op, passend bij uw leeftijd en conditie.
Bij jongere, fitte patiënten kan na voorbehandeling met bovengenoemde medicijnen ook een stamceltransplantatie met teruggeven van de eigen stamcellen (autologe stamceltransplantatie) onderdeel zijn van de behandeling.
Bij een stamceltransplantatie wordt tijdelijk de afweer van de patiënt uitgeschakeld. De patiënt is daardoor heel vatbaar voor infecties. Een simpele verkoudheid kan al levensbedreigend zijn. Máxima MC (MMC) biedt nazorg aan patiënten die een autologe stamceltransplantatie hebben ondergaan.
Eerder verbleven patiënten na deze behandeling in Maastricht UMC+, waar de stamceltransplantatie plaatsvindt. De nazorg van dit behandeltraject is intensief. Patiënten verblijven doorgaans langere tijd in het ziekenhuis in een geïsoleerde, beschermende ziekenhuiskamer. In de extra beschermende ziekenhuiskamers in MMC kunnen meer patiënten dichtbij huis worden verzorgd.
Internist-hematoloog Laurens Nieuwenhuizen: "Onder het motto 'dichtbij waar dat kan en ver weg waar dat moet' maken onze patiënten voortaan alleen voor de stamceltransplantatie een uitstapje naar Maastricht UMC+. Voor de nazorg kunnen zij vanaf nu terecht in Máxima MC. Dit zijn cruciale weken in het herstel, die voor de patiënt intensief zijn. Op deze manier kunnen we patiënten in deze kwetsbare fase dichtbij huis helpen. Dat is voor patiënt, familie maar ook het behandelend team erg prettig."
Na de behandeling volgen we het effect via het M-proteïne in het bloed. Als het multipel myeloom na verloop van tijd weer opvlamt, houden we dit zo vroeg mogelijk in de gaten. Dan bekijken we wat de beste behandeloptie is. Er wordt veel onderzoek gedaan naar de behandeling van multipel myeloom en er komen elk jaar nieuwe middelen op de markt. Dit gaat vooral om doelgerichte medicatie. Er wordt ook onderzoek gedaan naar cellulaire therapie (CAR-T cellen). In sommige gevallen kan een allogene stamceltransplantatie worden overwogen. Dit is echter een behandeling met veel mogelijke ernstige bijwerkingen.
Gerelateerde onderzoeken
Gerelateerde behandelingen
Afdelingen
Regionaal koploper hematologie
Niet alle ziekenhuizen behandelen leukemiepatiënten. Máxima MC is het aangewezen behandelcentrum voor hematologie in de regio Zuidoost-Brabant en heeft daarmee een belangrijke regionale functie. Het oncologisch centrum heeft veel ervaring met de behandeling van hematologische vormen van kanker, zoals leukemie, multipel myeloom en Non-Hodgkin lymfoom.
Voor complexe stamceltransplantaties werken we samen met Maastricht UMC+ onder het motto 'dichtbij waar dat kan en ver weg waar dat moet'. Met extra beschermende ziekenhuiskamers in Máxima MC kunnen patiënten in de intensieve kwetsbare herstelfase zo dicht mogelijk bij huis en naasten verzorgd worden.