Endometriose

Meer weten over endometriose

• Wat is endometriose?

  Endometriose is een goedaardige aandoening. Daarbij bevindt weefsel dat lijkt op het slijmvlies van de baarmoeder (het endometrium) zich buiten de baarmoeder. Dit kan leiden tot een chronische ontstekingsreactie, pijn en verklevingen. Verklevingen ontstaan als littekenweefsel verschillende structuren of organen met elkaar verbindt. Darmen, blaas, urineleiders en de buikholte kunnen zijn aangetast. In zeldzame gevallen wordt endometriose ook gevonden in de longen, op het middenrif, in een operatielitteken, in de navel of in de lies. Endometriose kan ook klachten geven na verwijdering van de baarmoeder.

• Wat is de oorzaak van endometriose?

  De oorzaak van endometriose is onbekend. De meest geaccepteerde verklaring is zogenoemde retrograde menstruatie. Tijdens de menstruatie komt er, naast bloed, ook baarmoederslijmvlies via de eileiders in de buikholte. Dit slijmvlies blijft plakken aan het buikvlies en kan zich ontwikkelen tot endometriose. Het hormoon oestrogeen speelt een cruciale rol in dit proces.

• Welke klachten horen bij endometriose?

  De klachten bij endometriose verschillen per vrouw. De ernst van de aandoening zegt niets over de ernst van de klachten. Lichte endometriose kan gepaard gaan met ernstige klachten, terwijl heftige endometriose soms weinig klachten geeft. De plek in het lichaam bepaalt welke klachten u heeft. Veel vrouwen hebben naast lichamelijke klachten ook psychische klachten door deze aandoening.

  De klachten zijn het sterkst tijdens de menstruatieperiode. Sommige vrouwen hebben hevige pijn in het bekken. Andere vrouwen hebben geen klachten of ervaren de pijn als gewone menstruatiepijn. Tijdens de overgang stopt de groei van het slijmvlies. De stukjes buiten de baarmoeder groeien dan ook niet meer. Ze blijven wel aanwezig, maar geven meestal geen klachten meer.

  De meest voorkomende klachten zijn:

  • Extreme menstruatiepijn
  • Bekkenpijn
  • Pijnlijke geslachtsgemeenschap
  • Onvruchtbaarheid
  • Vermoeidheid
  • Opgeblazen gevoel, diarree of verstopping rondom de menstruatie
  • Pijnlijke of moeizame stoelgang rondom de menstruatie
  • Pijn bij het plassen rondom de menstruatie
  • Bloed in de urine rondom de menstruatie
  • Rectale bloedingen rondom de menstruatie
  • Schouderpijn rondom de menstruatie
  • Psychische klachten
  • Andere klachten rondom de menstruatie

  Herkent u een of meer van deze klachten en heeft u er veel last van? Ga dan naar uw huisarts of specialist en vraag of endometriose een mogelijke oorzaak is. Een manier om de ernst van de pijn te beoordelen: kunt u uw normale dagelijkse activiteiten nog uitvoeren zonder pijnmedicatie? Endometriose kan levenskeuzes beïnvloeden, relaties onder druk zetten en normaal functioneren op het werk of in de vrije tijd belemmeren. Onderschat de chronische klachten niet.

• Veroorzaakt endometriose onvruchtbaarheid?

  Naar schatting 60 tot 70% van de vrouwen met endometriose is vruchtbaar en kan normaal zwanger worden. Sommige vrouwen worden moeilijker zwanger, maar precieze aantallen zijn niet bekend. In het algemeen geldt: hoe ernstiger en uitgebreider de endometriose, hoe kleiner de kans om zonder medische hulp zwanger te worden.

  Bij een hormonale behandeling is zwangerschap niet mogelijk. Samen met uw gynaecoloog stelt u bij een kinderwens een aanpak op die past bij uw situatie.

• Hoe wordt onderzoek gedaan naar endometriose?

  De klachten van endometriose zijn niet specifiek genoeg om de diagnose alleen op basis daarvan te stellen. Een gynaecoloog zet verschillende onderzoeken in.

  Mogelijke onderzoeken:

  • Inwendig vaginaal onderzoek: De arts zoekt naar endometrioseplekken, bijvoorbeeld achter de baarmoedermond, tussen de baarmoeder en de endeldarm, en aan de ophangbanden van de baarmoeder. Ook een vergrote eierstok kan zo worden ontdekt. Soms doet de gynaecoloog het onderzoek ook met een vinger in de anus (een rectaal toucher) om plekken tussen de endeldarm en de baarmoeder te voelen. Bij diepe endometriose of endometriose van de eierstokken kan dit onderzoek leiden tot de juiste diagnose. Bij oppervlakkige endometriose van het buikvlies worden tijdens dit onderzoek vaak geen afwijkingen gevonden.
  • Echografie of MRI-onderzoek: Bij vermoeden van afwijkingen in andere organen kan een vaginale echografie of een MRI worden gedaan. Een echografie stelt endometriose van de eierstokken (cyste) vast. Bij ervaren specialisten is ook diepe endometriose zichtbaar. Nadeel is dat dit onderzoek beperkt blijft tot de organen in het kleine bekken. MRI-onderzoek geeft een overzicht van de hele buik. We gebruiken MRI vooral om de uitgebreidheid van de endometriose vast te stellen en te beoordelen of blaas, urineleiders of darm betrokken zijn. De meest voorkomende vorm van endometrioses, oppervlakkige laesies van het buikvlies, is op een MRI niet te zien.
  • Kijkoperatie: Een kijkoperatie vindt plaats onder narcose. De gynaecoloog maakt 2 kleine sneden onder in de buikwand en vlakbij de navel. Via een laparoscoop met camera bekijkt de gynaecoloog de organen in het bekken en stelt vast of er endometriose aanwezig is. Zo nodig neemt de arts een biopt van het weefsel voor onderzoek.

  Voor een definitieve diagnose is een kijkoperatie (laparoscopie) nodig en de bevestiging via weefseldiagnose van de biopten. Als uw gynaecoloog endometriose vermoedt op basis van klachten, gynaecologisch onderzoek en echografie, kan hij of zij ook voorstellen om eerst medicijnen te proberen. Verminderen de klachten hiermee, dan is een kijkoperatie niet per se nodig. Helpen de medicijnen niet, dan kan een kijkoperatie alsnog worden overwogen.

• Welke behandeling wordt toegepast bij endometriose?

  Endometriose is een chronische ziekte. Er is geen genezing, maar de klachten zijn goed te behandelen. De behandeling richt zich op het verminderen van pijn of het verbeteren van de vruchtbaarheid, zodat u op een natuurlijke manier zwanger kunt worden of via vruchtbaarheidsbehandelingen. Bespreek uw mogelijkheden met uw arts.

  Behandelmogelijkheden zijn onder andere:

  • Pijnstillers
  • Hormonen: Hormoontherapie helpt in het algemeen om pijnklachten te verminderen. Of en welk type hormoontherapie geschikt is, hangt af van uw persoonlijke situatie. De arts bespreekt dit en de mogelijke bijwerkingen samen met u.
  • Operatieve ingrepen: De gynaecoloog kan endometriose, cysten en/of verklevingen verwijderen tijdens een kijkoperatie of een buikoperatie. In Máxima MC (MMC) opereren we standaard via een kijkoperatie. Dit is veel minder ingrijpend dan een buikoperatie. Een kijkoperatie is minder pijnlijk, het herstel is sneller en de ziekenhuisopname wordt daardoor korter, ook zijn de littekens kleiner.

  Onze specialisten van MMC zijn in Nederland koploper op het gebied van (complexe) kijkoperaties en hebben hier ruime ervaring mee. Vermoedt uw arts uitgebreide diepe endometriose, dan is verwijzing naar een expertisecentrum aanbevolen — een centrum dat alle beschikbare behandelingen biedt in een multidisciplinaire setting. MMC heeft een dergelijk endometriose expertisecentrum.