COPD

COPD is de afkorting van Chronic Obstructive Pulmonary Disease (Chronische Obstructieve Longziekte). Chronische bronchitis, longemfyseem en aandoeningen van de kleine luchtwegen vallen allemaal onder COPD. Wereldwijd overlijden steeds meer mensen aan COPD. In Nederland staat COPD op de vierde plaats van doodsoorzaken.

Symptomen

COPD veroorzaakt toenemende beperking van de uitademing, waardoor ademen steeds moeilijker wordt. Het gevolg is kortademigheid, hoesten, piepen en productie van slijm uit de luchtwegen (sputum).

Door de kortademigheid, die geleidelijk erger wordt, bewegen COPD-patiënten steeds minder. Hierdoor treedt verlies van spiermassa en spierkracht op met als gevolg gewichtsverlies, moeheid en verlies van uithoudingsvermogen. Hierdoor kunnen mensen geleidelijk ook klachten van zwaarmoedigheid krijgen en weinig fut meer hebben dingen te ondernemen. Soms raken mensen in een sociaal isolement.

Oorzaken

In 90% van de gevallen is het roken van sigaretten de oorzaak van COPD (zowel bij bronchitis als bij longemfyseem). Maar niet alle rokers krijgen COPD. Dat betekent dat er ook aanleg nodig is om COPD te ontwikkelen. De enige bewezen risicofactor voor de COPD die genetisch is bepaald, is een alfa-1-anti-trypsine tekort. Mensen met dit tekort – dat overigens heel zeldzaam is – kunnen al heel vroeg COPD ontwikkelen.

Luchtvervuiling en intensieve blootstelling aan chemische dampen kunnen daarnaast een rol spelen bij COPD. Ook meeroken kan leiden tot luchtwegklachten, zowel bij volwassen als bij kinderen.

Behandeling

COPD is niet te genezen. Wel kunnen langdurige behandeling en ondersteunende maatregelen ervoor zorgen dat u minder last heeft van de symptomen. De behandeling is erop gericht de schade voor de luchtwegen en de longen te beperken en de klachten te verminderen. De volgende behandelingen zijn mogelijk:

  • Stoppen met roken
    Is de allerbelangrijkste en absoluut noodzakelijke stap om verergering van het proces van COPD af te remmen. Roken is een verslaving, waarvoor de meeste mensen ondersteund moeten worden. Via de huisarts zijn verschillende programma’s met en zonder medicijnen voor stoppen met roken mogelijk.
  • Medicamenten
  • Luchtwegverwijders
    Deze vormen een belangrijke behandeling voor kortademigheid die wordt veroorzaakt door COPD. Hoewel hun effect op de luchtwegen beperkt is, zorgen zij voor verlichting van de klachten. Deze worden bijna altijd in de vorm van puffers voorgeschreven. Voor uitleg zie www.inhalatorgebruik.nl
  • Ontstekingsremmers
    Bij patiënten met ernstig COPD kunnen onstekingsremmers soms zinvol zijn. De beste onstekingsremmer is prednison, een hormoon dat de bijnier maakt.
    Zelden heeft een COPD patiënt langdurig tabletten prednisolon nodig en zijn ontstekingsremmers in de vorm van een pufje (inhalatie corticosteroïden) voldoende. Voor uitleg zie www.inhalatorgebruik.nl.
    Bij een longaanval (exacerbatie) is het soms nodig kortdurend een stootkuur prednisolon te krijgen.
  • Andere medicijnen
    Als een infectie de oorzaak van een longaanval (exacerbatie) is, kan een antibioticum soms zinvol zijn. Daarnaast kunnen slijmoplossers gegeven worden.
  • Beweegprogramma’s
    Omdat een COPD-patiënt door de kortademigheid minder beweegt, treedt er verlies van spiermassa op, waardoor de spierkracht geleidelijk achteruit gaat. Mensen ervaren dat als moeheid. Het is enorm belangrijk naast het stoppen met roken en eventueel gebruik van medicijnen, ervoor te zorgen dat de conditie weer terug komt en op peil blijft.
    Mensen kunnen zelf twee tot drie keer per week bewegen en sporten, bijvoorbeeld op een fitness school. Het kan nodig zijn om te trainen onder leiding van een fysiotherapeut. En soms is het noodzakelijk om een op maat gemaakt multidisciplinair longrevalidatieprogramma te volgen, waarbij aandacht is voor stoppen met roken, medicatiegebruik, bewegen, trainen, voeding en het omgaan met klachten en beperkingen.
    Dit kan alleen na een beoordeling door de longarts, longverpleegkundige en sportarts en vindt plaats in het Máxima Medisch Centrum bij FLOW onder leiding van gespecialiseerde deskundigen (www.flow.mmc.nl).
  • Extra zuurstof
    Bij ernstige COPD kan soms de zuurstofspiegel in het bloed sterk verlaagd zijn. In dat geval is het belangrijk extra zuurstof te krijgen. Bij patiënten met zeer ernstig COPD verlengt de extra zuurstof de levensverwachting als deze vrijwel continu wordt gebruikt. Bij patiënten die roken mag extra zuurstof niet gegeven worden vanwege explosiegevaar.

Ervaringsverhaal

Lees ook het ervaringsverhaal over COPD van Lucy Minneboo.