Prostaatkanker

Prostaatkanker is een kwaadaardige aandoening aan de prostaat. Het is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Eén op de tien mannen boven de 50 jaar ontwikkelt prostaatkanker. In veruit de meeste gevallen gaat het om een gelokaliseerde tumor. Hierbij zijn geen uitzaaiingen in het lichaam aangetroffen.

Oorzaak

Over de oorzaken van prostaatkanker is nog weinig bekend. Factoren die waarschijnlijk een rol spelen bij het ontstaat van prostaatkanker:

  • mannelijke hormonen
  • leefstijl, zoals voeding en gewicht

Symptomen

Prostaatkanker groeit meestal langzaam. Daardoor krijgen de meeste mannen ook geen last van de tumor. Vaak wordt prostaatkanker bij toeval gevonden, bijvoorbeeld tijdens een medische keuring. Bij sommige mannen wordt prostaatkanker ontdekt als zij met plasklachten bij de huisarts komen. Bijvoorbeeld:

  • vaker moeten plassen
  • moeite met plassen
  • pijn en een branderig gevoel bij het plassen
  • nadruppelen en/of een zwakke of onderbroken straal
  • gevoel dat de blaas na plassen niet leeg is
  • troebele of bloederige urine
  • bloed in het sperma

Uitzaaiingen

Soms wordt prostaatkanker pas ontdekt doordat uitzaaiingen op andere plaatsen in het lichaam klachten geven. Als prostaatkanker uitzaait, is dat vaak naar de botten. Hierdoor kunt u pijn in de botten krijgen. Uitzaaiingen in de wervelkolom kunnen rugklachten geven.

Erfelijkheid

Van prostaatkanker is bekend dat het een van de meest voorkomende soorten kanker bij mannen is, maar dit betekent niet dat het ook erfelijk bepaald is. Komt de ziekte vaker voor binnen één familie, dan is dit meestal toeval. Ongeveer 5 tot 10% van alle mannen met prostaatkanker heeft de ziekte gekregen door een erfelijke aanleg. Dit betekent dat er bij twee of meer directe verwante familieleden (grootvader, vader, broer, ooms en neven) die jonger zijn dan 55 jaar, ook prostaatkanker is vastgesteld.
Als u wilt weten of prostaatkanker erfelijk is of dat er een verhoogd risico is omdat meerdere familieleden prostaatkanker hebben of hebben gehad, kan dat uit familieonderzoek blijken. Een familieonderzoek kunt u laten uitvoeren. Bij familieonderzoek worden de medische gegevens van alle personen met kanker in de familie verzameld. Er wordt een stamboom van de familie gemaakt die bij voorkeur generaties terug gaat. Wanneer bij drie of meer nauw verwante familieleden prostaatkanker is vastgesteld, zeker wanneer de ziekte op jongere leeftijd tot uiting komt (jonger dan 55 jaar), is de diagnose erfelijke prostaatkanker waarschijnlijk. Als uit het familieonderzoek blijkt dat een mannelijk familielid een verhoogd risico loopt, wordt hij uitgenodigd om zijn bloed jaarlijks te laten controleren. Meestal wordt hiermee op 50-jarige leeftijd begonnen.

Onderzoek

rectaal onderzoek
de arts voelt met zijn vinger via de anus en de endeldarm of de prostaat vergroot is en/of afwijkingen vertoont.

bloedonderzoek
Bij bloedonderzoek kijkt de arts naar de hoeveelheid PSA in uw bloed. PSA is een eiwit dat alleen door de prostaat wordt gemaakt. Bij prostaatkanker kan de hoeveelheid PSA in het bloed verhoogd zijn.

Prostaatpunctie
Bij een prostaatpunctie haalt de uroloog met een naald meerdere, minimaal twaalf stukjes weefsel weg uit de prostaat. Een punctie noemt men ook wel een biopsie. Het weggehaalde weefsel wordt onderzocht. Zo kan men nagaan of er mogelijk een kwaadaardig gezwel aanwezig is.

Als er na onderzoek sprake is van een kwaadaardige tumor, is soms verder onderzoek nodig. Dit hangt af van hoe agressief de tumor is. Dit kunnen de volgende onderzoeken zijn:

Gradering
Als er na microscopisch onderzoek prostaatkankercellen in het biopsieweefsel worden aangetroffen, zal ook de gradering – de mate van agressiviteit – van de prostaatcellen worden bepaald. Men spreekt dan van de differentiatiegraad. Een goed gedifferentieerde prostaattumor groeit bijvoorbeeld minder snel of agressief dan een matig of slecht gedifferentieerde tumor. Met de uitslagen van de verschillende onderzoeken stelt de arts het stadium van de tumor vast en of er uitzaaiingen zijn. Zo kan hij bepalen welke behandeling het meest geschikt is.

Behandeling

Prostaatkanker wordt verdeeld in behandelcategorieën:

Als de kanker niet uitgezaaid is, krijgt u een behandeling die in de opzet genezend is:

  • actief volgen van de kanker, maar niet behandelen. Pas bij veranderingen aan de prostaat wordt er actie ondernomen
  • operatief verwijderen van de prostaat: radicale prostatectomie
  • bestraling

Als de kanker buiten de prostaat groeit, met uitzaaiingen in de lymfeklieren, wordt de volgende behandeling voorgesteld:

  • operatief verwijderen van de prostaat: radicale prostatectomie met verwijdering van de lymfeklieren
  • bestraling in combinatie met hormoontherapie

Als de diagnose uitgezaaide prostaatkanker is, krijgt u een palliatieve behandeling. Zo’n behandeling is gericht op het remmen van de ziekte en/of het verminderen van klachten.

U kunt de volgende behandelingen krijgen:

In veruit de meeste gevallen gaat het om een gelokaliseerde tumor. Hierbij zijn geen uitzaaiingen in het lichaam aangetroffen. Dan wordt de prostaat in zijn geheel verwijderd samen met het omliggende weefsel, het stuk plasbuis dat door de prostaat loopt en een gedeelte van de zaadleiders en beide zaadblaasjes achter de prostaat weggehaald. Dit heet een radicale prostatectomie en wordt uitgevoerd middels een kijkoperatie.

complicaties
Bekkenbodemfysiotherapie
Na een radicale totale prostatectomie kan tijdelijk urineverlies optreden en dit is voornamelijk bij inspanning. We zullen door middel van training van de bekkenbodemspieren deze incontinentie onder controle krijgen. Met deze training wordt u zich bewust van deze spieren om ze opnieuw goed te leren gebruiken. Indien mogelijk wordt met deze oefeningen gestart voor de operatie.

Andere complicaties die op kunnen treden na een radicale prostatectomie: impotentie, vernauwing van de plasbuis, diepe veneuze trombose (DVT) of een wondinfectie.

Meer informatie
www.kanker.nl