Prostaatkanker

Alle zorg rondom de prostaatkanker van diagnostiek tot behandeling, nazorg en palliatieve behandeling is gevestigd in het Máxima Oncologisch Centrum (MOC), waar alle specialismen rondom kanker gebundeld zijn. De concentratie en specialisatie van zorg leidt tot een betere kwaliteit van zorg.

Prostaatkanker is een kwaadaardige aandoening van de prostaat. Het ontstaat in de klierbuisjes van de prostaat, waardoor de structuur van de klierbuisjes verandert. Bij kanker van de prostaat is er sprake van een ongeremde groei van de cellen van deze klierbuisjes in de prostaat. Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. De kans op prostaatkanker neemt toe met de leeftijd. Bij oude mannen komt prostaatkanker vaak voor. Meestal wordt de ziekte niet bij hen ontdekt. Doordat de tumor langzaam groeit, wordt er geen last van de tumor ervaren. In ver uit de meeste gevallen gaat het om een gelokaliseerde tumor. Hierbij zijn geen uitzaaiingen in het lichaam aangetroffen.

Oorzaak

De kans op de ziekte neemt toe, naar mate de leeftijd vordert. Over de oorzaken van prostaatkanker is nog weinig bekend. Het mannelijke hormoon testosteron speelt een belangrijke rol. Maar ook het westerse eetpatroon dat bestaat uit rood vlees, dierlijke vetten, weinig groente en fruit is mogelijk van invloed. Ook erfelijke factoren spelen soms mee.

Is prostaatkanker erfelijk?

Van prostaatkanker is bekend dat het een van de meest voorkomende soorten kanker bij mannen is, maar dit betekent niet dat het ook erfelijk bepaald is. Komt de ziekte vaker voor binnen één familie, dan is dit meestal toeval. Ongeveer 5 tot 10% van alle mannen met prostaatkanker heeft de ziekte gekregen door erfelijke aanleg. Dit betekent dat er bij twee of meer directe verwante familieleden (grootvader, vader, broer, ooms en neven) die jonger zijn dan 55 jaar, ook prostaatkanker is vastgesteld.
Als u wilt weten of prostaatkanker erfelijk is of dat er een verhoogd risico is omdat meerdere familieleden prostaatkanker hebben of hebben gehad, kan dat uit familieonderzoek blijken. Een familieonderzoek kunt u laten uitvoeren. Bij familieonderzoek worden de medische gegevens van alle personen met kanker in de familie verzameld. Er wordt een stamboom van de familie gemaakt die bij voorkeur generaties terug gaat. Wanneer bij drie of meer nauw verwante familieleden prostaatkanker is vastgesteld, zeker wanneer de ziekte op jongere leeftijd tot uiting komt (jonger dan 55 jaar), is de diagnose erfelijke prostaatkanker waarschijnlijk. Als uit het familieonderzoek blijkt dat een mannelijk familielid een verhoogd risico loopt, wordt hij uitgenodigd om zijn bloed jaarlijks te laten controleren. Meestal wordt hiermee op 50-jarige leeftijd begonnen.

Ervaringsverhaal prostaatkanker

‘Samen met de uroloog bepaalde ik de behandelmethode’

Lees de ervaring met prostaatkanker van Cees (46)

Symptomen

Prostaatkanker groeit meestal langzaam. In het beginstadium geeft de ziekte geen klachten. Daardoor krijgen de meeste mannen ook geen last van de tumor. Pas in een later stadium zijn er symptomen, zoals plasklachten:

  • vaker moeten plassen
  • moeite met plassen
  • pijn en een branderig gevoel bij het plassen
  • nadruppelen en/of een zwakke of onderbroken straal
  • gevoel dat de blaas na plassen niet leeg is
  • troebele of bloederige urine
  • bloed in het sperma

Uitzaaiingen

Soms wordt prostaatkanker pas ontdekt doordat uitzaaiingen op andere plaatsen in het lichaam klachten geven. Als prostaatkanker uitzaait, is dat vaak naar de botten. Hierdoor kunt u pijn in de botten krijgen. Uitzaaiingen in de wervelkolom kunnen rugklachten geven.

Onderzoek

Een verhoogde waarde van het Prostaat Specifiek Antigeen (PSA) in het bloed is een reden om verder onderzoek te doen naar de aanwezigheid van prostaatkanker. Bij bloedonderzoek kijkt de arts naar de hoeveelheid PSA in uw bloed. PSA is een eiwit dat alleen door de prostaat wordt gemaakt. Bij prostaatkanker kan de hoeveelheid PSA in het bloed verhoogd zijn. Dan vindt er verder onderzoek plaats.

Om de diagnose prostaatkanker vast te stellen, krijgt u een prostaatbiopsie. Hierbij worden twaalf stukjes weefsel van de prostaat weggenomen. Twaalf van dit soort biopten kan behoorlijk spannend en pittig zijn. Extra vervelend is dat pas achteraf blijkt welke biopten onnodig waren.

Geen onnodige biopsies meer
Maar, dit aantal onnodige biopten kan achterwege blijven door een MRI-onderzoek van de prostaat. Dat is, gezien de intensiteit en mogelijke complicaties van een biopsie, een hele verbetering voor de patiënt. Máxima Medisch Centrum is gespecialiseerd in precieze diagnostiek bij het vaststellen van prostaatkanker. Op een manier die minder belastend is voor u.

MRI voorkomt vervelende biopten bij prostaatkanker

Het MRI-onderzoek geeft de kans op prostaatkanker weer op basis van de zogeheten PI-RADS score. Deze PI-RADS geeft een score weer die kan lopen van 1 (zeker geen prostaatkanker) tot en met 5 (zo goed als zeker prostaatkanker). Dit MRI-onderzoek is niets nieuws, maar kent een hoge moeilijkheidsgraad in het ‘goed kunnen lezen’ van de MRI-beelden.

Gradering
Als er na prostaatkankercellen in het biopsieweefsel worden aangetroffen, zal ook de gradering – de mate van agressiviteit – van de prostaatcellen worden bepaald. Men spreekt dan van de differentiatiegraad. Een goed gedifferentieerde prostaattumor groeit bijvoorbeeld minder snel of agressief dan een matig of slecht gedifferentieerde tumor. Met de uitslagen van de verschillende onderzoeken stelt de arts het stadium van de tumor vast en of er uitzaaiingen zijn. Zo kan hij bepalen welke behandeling het meest geschikt is.

Als er na onderzoek sprake is van een kwaadaardige tumor, is soms verder onderzoek nodig. Dit hangt af van hoe agressief de tumor is. Dit kunnen de volgende onderzoeken zijn:

Behandeling

De behandeling van prostaatkanker bestaat uit chirurgie, radiotherapie en behandeling met medicatie. De behandeling wordt uitgevoerd door een multidisciplinair team. De urologen behandelen prostaatkanker in samenwerking met de radiotherapeut (voor gelokaliseerde ziekte) en de oncoloog (als chemotherapie nodig is.

Prostaatkanker wordt verdeeld in behandelcategorieën:

Als de kanker niet uitgezaaid is, krijgt u een behandeling die in de opzet genezend is:

  • actief volgen van de kanker, maar niet behandelen. Pas bij veranderingen aan de prostaat wordt er actie ondernomen
  • operatief verwijderen van de prostaat: radicale prostatectomie*
  • bestraling

Als de kanker buiten de prostaat groeit, met uitzaaiingen in de lymfeklieren, wordt de volgende behandeling voorgesteld:

  • operatief verwijderen van de prostaat: radicale prostatectomie met verwijdering van de lymfeklieren*
  • bestraling in combinatie met hormoontherapie

Als de diagnose uitgezaaide prostaatkanker is, krijgt u een palliatieve behandeling. Zo’n behandeling is gericht op het remmen van de ziekte en/of het verminderen van klachten.

U kunt de volgende behandelingen krijgen:

In veruit de meeste gevallen gaat het om een gelokaliseerde tumor. Hierbij zijn geen uitzaaiingen in het lichaam aangetroffen. Dan wordt de prostaat in zijn geheel verwijderd samen met het omliggende weefsel, het stuk plasbuis dat door de prostaat loopt en een gedeelte van de zaadleiders en beide zaadblaasjes achter de prostaat weggehaald. Dit heet een radicale prostatectomie en wordt uitgevoerd middels een kijkoperatie.

Complicaties

Na een radicale totale prostatectomie kan tijdelijk urineverlies optreden en dit is voornamelijk bij inspanning. Bij de Bekkenbodemfysiotherapie zullen door middel van training de bekkenbodemspieren deze incontinentie onder controle krijgen. Met deze training wordt u zich bewust van deze spieren om ze opnieuw goed te leren gebruiken. Indien mogelijk wordt met deze oefeningen gestart voor de operatie.

Andere complicaties die op kunnen treden na een radicale prostatectomie: impotentie, vernauwing van de plasbuis, diepe veneuze trombose (DVT) of een wondinfectie.

Ervaringsverhaal prostaatkanker

‘Ik dacht weg met die kanker. Dan kan ik door.’

Lees de ervaring met prostaatkanker van Henk (73)

Aantoonbare kwaliteit

Binnen Máxima Medisch Centrum wordt al lange tijd hoogkwalitatieve zorg op het gebied van urologische oncologische chirurgie aangeboden. De kwaliteitseisen worden steeds hoger, waardoor deze zorg alleen door gespecialiseerde ziekenhuizen wordt aangeboden. Deze trend zet naar verwachting zover door dat ingrepen landelijk gezien geconcentreerd zullen worden binnen enkele gespecialiseerde centra. MMC streeft er naar om te voldoen aan alle kwaliteitsnormen op het gebied van urologische kanker door onder andere research en kwaliteitsontwikkelingen. Hierdoor is het Máxima Oncologisch Centrum in de regio hét centrum voor urologische oncologische ingrepen.

Meer informatie

www.kanker.nl

* Komt u voor een prostaatkankeroperatie naar MMC? Dan is het belangrijk om zelf bij uw zorgverzekeraar te informeren of de kosten van uw operatie in Máxima Medisch Centrum worden vergoed.