Prostaatkanker

Alle zorg rondom prostaatkanker van diagnostiek tot behandeling, nazorg en palliatieve behandeling is gevestigd in het Máxima Oncologisch Centrum (MOC), waar alle specialismen rondom kanker gebundeld zijn. De concentratie en specialisatie van zorg leidt tot een betere kwaliteit van zorg.

Prostaatkanker is een kwaadaardige aandoening van de prostaat. Het ontstaat in de klierbuisjes van de prostaat, waardoor de structuur van de klierbuisjes verandert. Bij kanker van de prostaat is er sprake van een ongeremde groei van de cellen van deze klierbuisjes in de prostaat. Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. De kans op prostaatkanker neemt toe met de leeftijd. Bij oude mannen komt prostaatkanker vaak voor. Meestal wordt de ziekte niet bij hen ontdekt. Doordat de tumor langzaam groeit, wordt er geen last van de tumor ervaren. In ver uit de meeste gevallen gaat het om een gelokaliseerde tumor. Hierbij zijn geen uitzaaiingen in het lichaam aangetroffen.

Symptomen prostaatkanker

Prostaatkanker groeit meestal langzaam. In het beginstadium geeft de ziekte geen klachten. Daardoor krijgen de meeste mannen ook geen last van de tumor. Pas in een later stadium zijn er symptomen, zoals plasklachten. Het hebben van plasklachten betekent meestal niet dat er sprake is van kwaadaardigheid.

  • vaak/veel plassen
  • moeite met plassen
  • pijn en een branderig gevoel bij het plassen
  • nadruppelen en/of een zwakke of onderbroken straal
  • gevoel dat de blaas na plassen niet leeg is
  • troebele of bloederige urine
  • bloed in het sperma

Uitzaaiingen

Soms wordt prostaatkanker pas ontdekt doordat uitzaaiingen op andere plaatsen in het lichaam klachten geven. Als prostaatkanker uitzaait, is dat vaak naar de botten. Hierdoor kunt u pijn in de botten krijgen. Uitzaaiingen in de wervelkolom kunnen rugklachten geven.

Oorzaak prostaatkanker

De kans op de ziekte neemt toe, naar mate de leeftijd vordert. Over de oorzaken van prostaatkanker is nog weinig bekend. Het mannelijke hormoon testosteron speelt een belangrijke rol. Maar ook het westerse eetpatroon dat bestaat uit rood vlees, dierlijke vetten, weinig groente en fruit is mogelijk van invloed. Ook erfelijke factoren spelen soms mee.

Is prostaatkanker erfelijk?

Van prostaatkanker is bekend dat het een van de meest voorkomende soorten kanker bij mannen is, maar dit betekent niet dat het ook erfelijk bepaald is. Komt de ziekte vaker voor binnen één familie, dan is dit meestal toeval. Ongeveer 5 tot 10% van alle mannen met prostaatkanker heeft de ziekte gekregen door erfelijke aanleg. Dit betekent dat er bij twee of meer directe verwante familieleden (grootvader, vader, broer, ooms en neven) die jonger zijn dan 55 jaar, ook prostaatkanker is vastgesteld.
Als u wilt weten of prostaatkanker erfelijk is of dat er een verhoogd risico is omdat meerdere familieleden prostaatkanker hebben of hebben gehad, kan dat uit familieonderzoek blijken. Een familieonderzoek kunt u laten uitvoeren. Bij familieonderzoek worden de medische gegevens van alle personen met kanker in de familie verzameld. Er wordt een stamboom van de familie gemaakt die bij voorkeur generaties terug gaat. Wanneer bij drie of meer nauw verwante familieleden prostaatkanker is vastgesteld, zeker wanneer de ziekte op jongere leeftijd tot uiting komt (jonger dan 55 jaar), is de diagnose erfelijke prostaatkanker waarschijnlijk. Als uit het familieonderzoek blijkt dat een mannelijk familielid een verhoogd risico loopt, wordt hij uitgenodigd om zijn bloed jaarlijks te laten controleren. Meestal wordt hiermee op 50-jarige leeftijd begonnen.

Onderzoek en diagnose prostaatkanker

Als u door de huisarts wordt doorgestuurd naar het ziekenhuis met verdenking op prostaatkanker, is het moeilijk in te schatten wat er daarna allemaal volgt. Eerst moet een diagnose gesteld worden. Er zijn soms meerdere onderzoeken nodig om helder te krijgen wat het probleem precies is

Rectaal toucher
de arts voelt met zijn vinger via de anus en de endeldarm of de prostaat vergroot is en/of afwijkingen vertoont.

Bloedonderzoek
Bij bloedonderzoek kijkt de arts naar de hoeveelheid PSA in uw bloed. PSA is een eiwit dat alleen door de prostaat wordt gemaakt. Bij prostaatkanker kan de hoeveelheid PSA in het bloed verhoogd zijn. Er zijn ook heel wat goedaardige aandoeningen waardoor het PSA kan gestegen zijn. Een verhoogd PSA betekent vaak niet dat er prostaatkanker is.

Prostaatbiopsie
Bij een prostaatbiopsie worden twaalf stukjes weefsel van de prostaat weggenomen. Het weggehaalde weefsel wordt onderzocht. Zo kan men nagaan of er mogelijk een kwaadaardig gezwel aanwezig is. Twaalf van dit soort biopten kan behoorlijk spannend en pittig zijn. Extra vervelend is dat pas achteraf blijkt welke biopten onnodig waren.

Maar, dit aantal onnodige biopten kan achterwege blijven door een MRI-onderzoek van de prostaat. Dat is, gezien de intensiteit en mogelijke complicaties van een biopsie, een hele verbetering voor de patiënt. Máxima MC is gespecialiseerd in precieze diagnostiek bij het vaststellen van prostaatkanker. Op een manier die minder belastend is voor u.

MRI voorkomt vervelende biopten bij prostaatkanker

Het MRI-onderzoek geeft de kans op prostaatkanker weer op basis van de zogeheten PI-RADS score. Deze PI-RADS geeft een score weer die kan lopen van 1 (zeker geen prostaatkanker) tot en met 5 (zo goed als zeker prostaatkanker). Dit MRI-onderzoek is niets nieuws, maar kent een hoge moeilijkheidsgraad in het ‘goed kunnen lezen’ van de MRI-beelden.

Prostate MRI Centre of Excellence
Met het behalen van het certificaat ‘Prostate MRI Center of Excellence’ biedt Máxima MC (MMC) de meest nauwkeurige diagnostiek voor prostaatkanker. Hierbij wordt de aanwezigheid van prostaatkanker met MRI-onderzoek aangetoond, waarbij de uroloog en radioloog nauw samenwerken. Het certificaat dient als aantoonbaar betrouwbare en kwalitatieve basis voor het aantonen van prostaatkanker door middel van MRI.

Máxima MC verkrijgt certificaat Prostate MRI Center of Excellence

Gradering
Als er na prostaatkankercellen in het biopsieweefsel worden aangetroffen, zal ook de gradering – de mate van agressiviteit – van de prostaatcellen worden bepaald. Men spreekt dan van de differentiatiegraad. Een goed gedifferentieerde prostaattumor groeit bijvoorbeeld minder snel of agressief dan een matig of slecht gedifferentieerde tumor. Met de uitslagen van de verschillende onderzoeken stelt de arts het stadium van de tumor vast en of er uitzaaiingen zijn. Zo kan hij bepalen welke behandeling het meest geschikt is. Uw behandelend arts bepaalt altijd in overleg met u welke onderzoeken er nodig zijn voor het stellen van de juiste diagnose en het opstellen van een behandelplan. De bovengenoemde onderzoeken kunnen, maar hoeven niet toegepast te worden. De onderzoeken en het behandelplan hangen onder andere af van uw conditie, leeftijd en het stadium van de ziekte. Laat U daarom niet te veel verleiden om te vergelijken met lotgenoten die U kent.

Als er na onderzoek sprake is van een kwaadaardige tumor, is soms verder onderzoek nodig. Dit hangt af van hoe agressief de tumor is. Dit kunnen de volgende onderzoeken zijn:

Multidisciplinair team

Het Máxima Oncologisch Centrum kent een multidisciplinaire werkwijze. Dat betekent dat alle specialismen die nodig zijn om de juiste diagnose te stellen en de meeste effectieve behandeling te geven, zeer nauw met elkaar samenwerken. Zij overleggen gedurende het hele behandeltraject met elkaar over de voortgang van de behandeling. Specialisten binnen het Máxima Oncologisch Centrum zijn veelal gespecialiseerd in een bepaalde tumorsoort waardoor zij beschikken over de laatste stand van zaken op hun eigen vakgebied.

Binnen het multidisciplinair overleg (MDO) – dat wekelijks plaatsvindt-, bepreekt de uroloog de situatie van de patiënt met een team dat bestaat uit urologen, radioloog, nucleair geneeskundige, radiotherapeut, chirurg, patholoog en verpleegkundig specialist. Hier wordt het definitieve stadium van prostaatkanker en de behandeling besproken. Daarna gaat de uroloog met de patiënt in gesprek om te behandelmogelijkheden te bespreken.

Oncologisch urologen

Fossion, dhr. L.M.C.L.

Fossion, dhr. L.M.C.L.

  • Functie uroloog
  • Contact 040 888 83 90
  • Aandachtsgebieden oncologie, laparoscopie en robotchirurgie
Laet, dhr. dr. K. de

Laet, dhr. dr. K. de

  • Functie uroloog
  • Contact 040 888 83 90
  • Aandachtsgebieden oncologie, laparoscopie, niersteenlijden en robotchirurgie

Behandeling prostaatkanker

De behandeling van prostaatkanker bestaat uit chirurgie, radiotherapie en behandeling met medicatie. De behandeling wordt uitgevoerd door een multidisciplinair team. De urologen behandelen prostaatkanker in samenwerking met de radiotherapeut voor gelokaliseerde ziekte en de oncoloog als chemotherapie nodig is.

Prostaatkanker wordt verdeeld in behandelcategorieën:
Als de kanker niet uitgezaaid is, krijgt u een behandeling die in de opzet genezend is:

  • actief volgen van de kanker, maar niet behandelen. Pas bij veranderingen aan de prostaat wordt er actie ondernomen.
  • operatief verwijderen van de prostaat: radicale prostatectomie*
  • bestraling, soms wordt hierbij ook tijdelijk hormoontherapie gegeven.

Als de kanker buiten de prostaat groeit, met uitzaaiingen in de lymfeklieren, wordt de volgende behandeling voorgesteld:

Operatietechnieken

MMC biedt een totaalpakket aan operatietechnieken voor patiënten met prostaatkanker. Alle geavanceerde chirurgie wordt met een kijkoperatie gedaan. Bij een kijkoperatie wordt geopereerd zonder een grote wond te maken. De huid hoeft dus niet opengesneden te worden. Door een aantal kleine sneetjes worden instrumenten en een camera in de buik gebracht.

Robotchirurgie

In het nieuwe operatiecomplex van MMC kunnen patiënten met prostaatkanker geopereerd worden met behulp van de operatierobot. MMC is het enige ziekenhuis in de regio Zuidoost-Brabant dat deze prostaatoperatie met een robot uitvoert. Tot voor kort moest hiervoor nog afgereisd worden naar ziekenhuizen buiten de regio.

De ene techniek vervangt de ander niet. We zetten voor elke ingreep de beste en meest efficiënte techniek in.

Complicaties bij behandeling prostaatkanker

Na een radicale totale prostatectomie kan tijdelijk urineverlies optreden en dit is voornamelijk bij inspanning. Bij de bekkenbodemfysiotherapie zullen door middel van training de bekkenbodemspieren deze incontinentie onder controle krijgen. Met deze training wordt u zich bewust van deze spieren om ze opnieuw goed te leren gebruiken. Indien mogelijk wordt met deze oefeningen gestart voor de operatie.

Andere complicaties die op kunnen treden na een radicale prostatectomie: impotentie, vernauwing van de plasbuis, diepe veneuze trombose (DVT) of een wondinfectie.

Korte wachttijd prostaatkankeroperatie

Máxima MC kent op dit moment geen wachtlijst voor een prostaatkankeroperatie. Hierdoor kunt u snel bij ons terecht voor een operatie. Dit is mogelijk voor patiënten met afgeronde diagnostiek voor prostaatkanker. Dit betekent dat u met een verwijzing van de behandelaar en alle benodigde documenten binnen één week gezien wordt door de uroloog in het Máxima Oncologisch Centrum van Máxima MC (MMC).

Naar aanleiding van het gesprek kan een operatie ingepland worden. MMC biedt een totaalpakket aan operatietechnieken voor patiënten met prostaatkanker. Alle chirurgie wordt met een kijkoperatie gedaan. In het nieuwe operatiecomplex van MMC kunnen patiënten met prostaatkanker ook geopereerd worden met behulp van de operatierobot. MMC is het enige ziekenhuis in de regio Zuidoost-Brabant die deze prostaatoperatie met een robot uitvoert.

Ervaringsverhaal prostaatkanker

‘Ik dacht weg met die kanker. Dan kan ik door.’

Lees de ervaring met prostaatkanker van Henk (73)

‘Ik wilde wachten op de operatierobot’

Aantoonbare kwaliteit

Binnen Máxima MC wordt al lange tijd hoogkwalitatieve zorg op het gebied van urologische oncologische chirurgie aangeboden. De kwaliteitseisen worden steeds hoger, waardoor deze zorg alleen door gespecialiseerde ziekenhuizen wordt aangeboden. Deze trend zet naar verwachting zover door dat ingrepen landelijk gezien geconcentreerd zullen worden binnen enkele gespecialiseerde centra. MMC streeft ernaar om te voldoen aan alle kwaliteitsnormen op het gebied van urologische kanker door onder andere research en kwaliteitsontwikkelingen. Hierdoor is het Máxima Oncologisch Centrum in de regio hét centrum voor urologische oncologische ingrepen.

Certificaat

Certified Centre EBU-EAU Host Centre for Prostate Cancer - ProstaatkankerMMC is aangesteld als EBU-EAU Host Centre for Prostate Cancer. Dit certificaat van de European Board of Urology (EBU) geeft aan dat MMC aan bepaalde kwaliteitseisen voldoet, we een officieel trainingscentrum voor (assistent)urologen zijn en dat er sprake is van een multidisciplinaire aanpak bij de behandeling van prostaatkanker.

Meer informatie

www.kanker.nl

* Komt u voor een prostaatkankeroperatie naar MMC? Dan is het belangrijk om zelf bij uw zorgverzekeraar te informeren of de kosten van uw operatie in Máxima MC worden vergoed.