Bijnierschorscarcinoom

Bijnierkanker of bijnierschorscarcinoom is een zeldzame, vaak levensbedreigende ziekte. Per jaar komen in Nederland 20 tot 30 gevallen voor. Bij deze kwaadaardige variant van kanker vormen de kankercellen zich in de buitenste laag van een van de bijnieren.  

De bijnieren zijn kleine hormoon producerende klieren die boven beide nieren liggen. De bijnieren bestaan uit een schors (buitenkant) en merg (binnenkant). De cellen van de bijnierschors maken belangrijke hormonen aan, die ervoor zorgen dat het lichaam goed functioneert. Hormonen die in het merg gemaakt worden, zijn belangrijk voor de bloeddruk. Hormonen die in de schors gemaakt worden zijn betrokken bij de stofwisseling (bijnierschorshormoon, cortisol) en bloeddrukregulatie (aldosteron). Ook worden in de bijnierschors geslachtshormonen gemaakt.

Symptomen

Symptomen kunnen zich op verschillende manieren voor doen. Bij een groot deel van de patiënten zorgen kankercellen in de bijnier voor een te hoge productie van bepaalde hormonen. De meeste klachten zijn dan ook het gevolg van een toegenomen productie van hormonen door de tumor. Meestal is dit het hormoon cortisol. Dit kan leiden tot een hoge bloedsuikerspiegel en hoge bloeddruk. Mogelijke klachten: gewichtstoename, vollemaansgezicht, een dunne kwetsbare huid, slechte wondgenezing, psychische verschijnselen en verlies van spierkracht (met name in de benen). Bij vrouwen kan de menstruatiefrequentie afnemen.
Een overproductie van het hormoon aldosteron kan leiden tot verhoogde bloeddruk en een laag kaliumgehalte in het bloed. Mogelijke klachten: moeheid, spierklachten, hoofdpijn, veel plassen.
Ook kan het voorkomen dat de tumor te veel geslachtshormonen maakt. Een teveel aan mannelijke hormonen kan bij vrouwen overmatige beharing veroorzaken, een teveel aan vrouwelijke hormonen kan zich bij mannen uiten in verlies van lichaamshaar of het opzwellen van de borsten.
Wanneer de bijniertumor groot is kan deze ook klachten veroorzaken door druk op omliggende organen of bloedvaten.

Meer informatie voor de klachten en symptomen is te vinden op Bijniernetwerk.

Behandeling

De kans op genezing van bijnierkankerhangt sterk af van de mate waarin de kanker zich heeft verspreid en of de kanker volledig kan worden verwijderd.  De belangrijkste behandeling van bijnierschorscarcinoom is een operatie waarbij de gehele tumor verwijderd wordt. Op dit moment is dat de enige mogelijkheid om te genezen. Wanneer een bijnierschorscarcinoom hormonen produceert is het soms nodig om voor de operatie een behandeling mitotaan-tabtellen te geven die de aanmaak van deze hormonen remmen. Daarnaast worden vaak andere medicijnen voorgeschreven, bijvoorbeeld om hoge bloeddruk tegen te gaan of om de hormoonfunctie van de bijnier in stand te houden.

Wanneer een operatie niet mogelijk is of wanneer niet alle kankercellen zijn verwijderd, bestaat de behandeling uit een combinatie van mitotaan en chemotherapie. Het schema EDP (etoposide, doxorubicine, cisplatine) is de eerste keus bij bijnierkanker. Het EDP-schema houdt in dat een patiënt iedere vier weken vier dagen chemotherapie krijgt.
Wanneer blijkt dat de chemotherapie geen goede resultaten geeft, kan worden gekozen voor het schema gemcitabine/capecitabine.

Meer informatie voor de behandeling is te vinden op Bijniernetwerk.

Expertisecentrum bijnierschorscarcinoom

Bijnierschorscarcinoom is een zeldzame vorm van kanker. Daarom worden patiënten zoveel mogelijk in gespecialiseerde ziekenhuizen behandeld. Het Máxima Oncologisch Centrum is zo’n gespecialiseerd expertisecentrum voor bijnierschorscarcinoom voor patiënten in Zuidoost-Nederland en werkt ook als doorverwijscentrum voor patiënten uit andere ziekenhuizen. Alle benodigde disciplines, betrokken bij de zorg voor bijnierschorscarcinoom, zijn in het Máxima Oncologisch Centrum aanwezig. U kunt dan denken aan een endocrinoloog, internist-oncoloog, chirurg, patholoog, radioloog, allen gespecialiseerd op het gebied van bijnierschorscarcinoom.

Verantwoordelijke specialist

Prof. Dr. H.R. Haak is vanuit Máxima Medisch Centrum nauw betrokken als de coördinator van het Bijnier Netwerk Nederland. Naast Máxima Medisch Centrum zijn acht Universitaire Medische Centra deelnemers aan het netwerk.

Meer informatie

Bijnierschorscarcinoom is een complex ziektebeeld. Om deze zeldzame ziekte beter te begrijpen en te verduidelijken heeft BijnierNET de volgende producten samengesteld:

bijnierschorscarcinoom infographic infographic waarbij in begrijpelijke teksten uitleg wordt  gegeven over deze zeldzame aandoening.
bijnierschorscarcinoom animatievideo een  mini-docu  over de gestelde diagnose bijnierschorscarcinoom.
bijnierschorscarcinoom animatie een animatie

Bijnier Netwerk Nederland
Bijnier Netwerk Nederland is een samenwerkingsverband van medisch specialisten dat zich inspant om patiënten met bijnierkanker een zo goed mogelijke behandeling te geven. Meer informatie op Bijniernetwerk.

BijnierNET
BijnierNET is een unieke verbinding tussen patiënten, mantelzorgers en zorgverleners. Meer informatie op BijnierNET.

Topklinische functie

De behandeling van bijnierschorscarcinoom is een erkende topklinische functie van MMC. Dit staat vastgelegd in het STZ Topklinisch Zorgregister: een register om patiënten en verwijzers inzicht te geven in de landelijke topfuncties van ziekenhuizen voor bovengemiddeld complexe zorg.