Eierstokkanker

Eierstokkanker is een kwaadaardige aandoening van het weefsel van de eierstok. Wanneer de kankercellen losraken en in de buikholte terechtkomen, kunnen ze via het buikvocht uitzaaien naar de lymfklieren, buikholte, het middenrif en de longen. In Nederland krijgen ongeveer 1100 vrouwen per jaar eierstokkanker. De gemiddelde leeftijd waarop het voorkomt is zeventig jaar. Eierstokkanker kan ook erfelijk zijn. In dat geval komt de ziekte vaak op jongere leeftijd voor, onder de vijftig jaar.

Eierstokkanker kan zich verder verspreiden in de omliggende organen, door cellen die in de buikholte komen of door de lymfevaten. Wanneer de kanker zich alleen bevindt in de eierstokken of het buikvocht spreken we van een laag stadium. Wanneer de ziekte zich heeft verspreid buiten de buik, spreken we van een hoog stadium.

Oorzaak

Over het ontstaan van eierstokkanker is weinig bekend. Volgens een aantal studies hangt de kans op het krijgen van eierstokkanker deels af van hoeveel eisprongen een vrouw in haar leven heeft gehad. Bij minder eisprongen is de kans kleiner op het krijgen van eierstokkanker.

Symptomen

Meestal zijn er bij eierstokkanker helemaal geen klachten, zeker niet in een vroeg stadium. Pas als de eierstok groter wordt of als er vocht in de buikholte ontstaat, kan het gevoel ontstaan dat de buik steeds dikker wordt, dat er iets in de buik zit of treden er maag- of darmklachten op. Een enkele keer kan de eierstok om zijn eigen as draaien en zo acute buikpijn veroorzaken. Ook hebben sommige vrouwen last van onregelmatig bloedverlies.

Onderzoek

Om na te gaan of er sprake is van eierstokkanker kunnen verschillende onderzoeken worden verricht:

  • Algemeen lichamelijk onderzoek. Aansluitend op het intakegesprek zal uw arts een lichamelijk onderzoek bij u uitvoeren. Dit is nodig om een algemene indruk van uw gezondheidstoestand te verkrijgen.
  • Gynaecologisch onderzoek. Om te kunnen vaststellen of het om kanker gaat, en om de grootte, de uitgebreidheid en de lokalisatie van de tumor te bepalen, is vrijwel altijd aanvullend diagnostisch onderzoek nodig.
  • Inwendige en/of uitwendige echoscopie
  • Bloedonderzoek
  • Aanvullend radiologisch onderzoek: CT– of MRI-scan
  • Biopsie. Kijkbuisonderzoek en het afnemen van weefsel

Behandeling

Om eierstokkanker te behandelen wordt u geopereerd. Bij een operatie worden in principe de eierstokken, eileiders, baarmoeder, het vetschort en de lymfeklieren weggenomen. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk:

Debulking
Tijdens deze operatie worden beide eierstokken verwijderd. Daarnaast wordt al het andere gevonden afwijkende weefsel verwijderd. Hierbij kan het nodig zijn een gedeelte van de darm te verwijderen en een stoma aan te leggen. Als er sprake is van een zeer vroeg stadium van eierstokkanker en u wil nog zwanger worden, kan in overleg met de gynaecoloog worden besloten de gezonde eierstok te laten zitten.

Stadiëringsoperatie
Wanneer de kanker mogelijk is uitgezaaid volgt een stadiëringsoperatie. De gynaecoloog verwijdert dan niet alleen de eierstokken en de baarmoeder, maar bekijkt alle gebieden in de buikholte waar de kanker uitgezaaid kan zijn zoals het vetschort in de buik, de lever, het middenrif en de lymfeklieren. Van deze gebieden worden stukjes weefsel afgenomen voor microscopisch onderzoek. Ook het buikvocht wordt microscopisch onderzocht.

Chemotherapie
Na de operatie kan het zijn dat een aanvullende behandeling met chemotherapie nodig is. Deze bestaat meestal uit zes kuren van twee verschillende medicijnen, met een tussenliggende tijd van drie weken. Of u eerst wordt geopereerd of chemotherapie krijgt, hangt af van je persoonlijke situatie.

Gevolgen behandeling

Een operatie of chemotherapie is vaak zwaar voor het lichaam en kan een aantal mogelijke gevolgen of complicaties met zich meebrengen:

Vroege gevolgen

  • stoornissen in de wondgenezing;
  • het niet op gang komen van de darmen;
  • blaasontsteking;
  • wondinfectie;
  • nabloeding;
  • vermoeidheid en tijdelijke kaalheid na een chemotherapie;
  • verminderde weerstand en bloedarmoede;
  • bij verwijdering van de eierstokken kom je in de overgang met de daarbij horende klachten;

Late gevolgen

  • vermoeidheid kan lang na de behandeling aanblijven;

Preventief verwijderen eierstokken en eileiders

Wanneer u een verhoogd risico op eierstokkanker heeft of het risico op borstkanker wil verkleinen, is het mogelijk om uit voorzorg uw eierstokken en eileiders te laten verwijderen. Dit kan bijvoorbeeld wanneer het veel voorkomt in de familie. Het verwijderden van uw eierstokken en eileiders is geen gemakkelijke keuze. U moet hier goed over nadenken.

Verhoogd risico
Wanneer u preventief uw eierstokken en eileiders laat verwijderen, wordt de kans op eierstokkanker minimaal. Maar deze is niet helemaal uit te sluiten. Dit komt doordat het buikvlies aan de binnenkant van de buik van oorsprong hetzelfde type weefsel is als dat van de eierstokken.

Operatie
De ingreep wordt meestal via een kijkoperatie onder narcose verricht. De eierstokken en eileiders worden via de instrumenten die in de buik zitten losgemaakt en naar buiten gehaald door een klein sneetje. De operatie duurt een half tot anderhalf uur.

Na de operatie
Bijna altijd mag u op de dag van de operatie weer naar huis. Het herstel duurt ongeveer een tot twee weken. Na de operatie kunt u tijdelijk last hebben van duizeligheid, slapeloosheid, moeheid, concentratiestoornissen, bloedverlies en buik- of rugpijn. Daarnaast bent u door het weghalen van de eierstokken en eileiders definitief onvruchtbaar en raakt u vervroegd in de overgang. Dit komt omdat de productie van vrouwelijke hormonen stopt. Mogelijk krijgt u daarom ook te maken met diverse overgangsklachten.

Erfelijkheidspolikliniek

Binnen de gynaecologie kunt u bij erfelijke tumoren denken aan borstkanker, eierstokkanker of darmkanker met verhoogd risico op baarmoederlichaamkanker. Als enige opleidingscentrum in Nederland is er de toekenning voor een polikliniek erfelijke tumoren door de enkele vaste dagen aanwezigheid van de klinisch geneticus en genetisch consulente vanuit het Academisch Ziekenhuis Maastricht. De polikliniek erfelijke tumoren wordt in het merendeel verricht op het Borstcentrum op locatie Eindhoven.